Wstążka zamiast paska menu
No i stało się. Korporacja "(...) wzięła i Excela 2007 zainstalowała". Cieszyć się? Chyba za wcześnie, ale czas aby opisać zmiany i zacząć "wyciskać" z nowego produktu ile się da. Spodziewajcie się zatem kilku postów poświęconych tylko nowemu Excelowi.
Na pierwszy ogień pójdzie - a jakże - powód do największej irytacji w biurze, czyli osławiona wstążka (ang. Ribbon) - nowy mechanizm dostępu do funkcji i narzędzi Excela, który zastąpił stare paski menu i narzędziowe. Nowy interfejs użytkownika to chyba nie tylko najbardziej irytująca (na razie) ale też największa zmiana w nowym Excelu. To co skłoniło Microsoft do zmiany to przede wszystkim rosnąca komplikacja w organizacji starych pasków menu/narzędziowych. Wstążki miały to rozwiązać, oferując szybki i przejrzysty dostęp do funkcji. Myślę, że zdania na ten temat będą podzielone - doświadczeni użytkownicy stracą możliwość używania wypracowanych sekwencji skrótów klawiaturowych, ale nowi użytkownicy mogą rzeczywiście szybciej odnaleźć potrzebne skróty. W każdym razie odwrotu nie ma - nie spodziewam się powrotu do tradycyjnych pasków, zatem nadszedł czas na ujarzmienie nowinki.
Wstążka w nowym Excelu to siedem zakładek:
- Narzędzia główne - podstawowe komendy schowka, formatowanie, style, praca z kolumnami/wierszami i edycja wraz z filtrami. Ta zakładka została tak zaprojektowana, aby oferować najczęściej używane i/lub podstawowe narzędzia.
- Wstawianie - wstawimy tu nie tylko łącza czy obrazki ale również tabele i wykresy.
- Układ strony - tutaj znajdziemy wszystko co potrzebne do pracy ze stroną wizualną: motywy, ustawienia strony, skalowanie i opcje arkusza (linie siatki, nagłówki).
- Formuły - Biblioteka funkcji, opcje nazw zdefiniowanych, inspekcja formuł, sposób przeprowadzania kalkulacji w arkuszu.
- Dane - Praca z danymi: źródła zewnętrzne, sortowanie, filtrowanie, praca z duplikatami (sic!).
- Recenzja - Sprawdzanie pisowni, komentarze, ochrona i udostępnianie arkusza oraz śledzenie zmian.
- Widok - Opcje dostosowania widoku. Co ciekawe, w tej właśnie zakładce znajduje się sekcja Makra.
Ciekawą cechą wstążki jest to, że jej wygląd różni się w zależności od tego, jak szerokie jest okno Excela. Kiedy okno jest bardzo wąskie, może się wydawać, że kilka komend jest niedostępnych, na szczęście to tylko złudzenie - wstążka się poprawnie adaptuje i wszystkie komendy są dostępne - znikają tylko opisy. Poniżej możecie porównać wygląd wstążki z zakładką Narzędzia główne dla dwóch szerokości okna Excela:
Jeśli uważacie, że wstążka zabiera Wam zbyt wiele z operacyjnej części ekranu możecie ją ukryć klikając dwukrotnie na nazwie zakładki - zyskujemy wtedy widok dodatkowych kilku wierszy arkusza. Wstążkę można przywołać ponownie klikając dwukrotnie w nazwę dowolnej zakładki.
Zakładki kontekstowe
Kolejną nowinką jest coś co można przetłumaczyć jako zakładki kontekstowe. Są to dodatkowe zakładki wstążki, pojawiające się wtedy gdy aktywny jest jakiś obiekt typu wykres, tabela, etc. Poniżej przedstawiam przykładową zakładkę kontekstową po uaktywnieniu wykresu:
Zwróćcie uwagę, że w rzeczywistości dla wykresu pojawiają się trzy nowe zakładki: Projektowanie, Układ, Formatowanie nazwane wspólnie Narzędzia wykresów. Muszę przyznać, że takie rozwiązanie jest całkiem wygodne. Oczywiście mimo pojawienia się zakładek kontekstowych cały czas możemy korzystać ze standardowych zakładek.
Skróty klawiaturowe
Na pierwszy rzut oka wstążka jest wyłącznie mouse-friendly, na szczęście to tylko złudzenie - trzeba przyznać, że tym razem firma Microsoft dopracowała szczegółowo obsługę programu z klawiatury.
Kiedy naciśniemy i zwolnimy klawisz Alt naszym oczom pokażą się malutkie kwadraciki przy każdej z zakładek, informujące jaki klawisz spowoduje dostęp do kontrolek w danej zakładce. Okazuje się, że każda kontrolka na wstążce ma swoją literkę (lub kilka literek) które wciśnięte z klawiszem Alt spowoduję uruchomienie danej kontrolki. Oto przykłady:
Co więcej, wystarczy klawisz Alt nacisnąć i puścić - wskazówki dokładnie poprowadzą nas do konkretnej kontrolki. Dla tych użytkowników, którzy piszą bezwzrokowo, lub mają doświadczenie z pracą w terminalach tekstowych środowisk uniksowych (gdzie długie sekwencje skrótów klawiaturowych bardzo przyspieszają pracę) będzie to naprawdę ogromne ułatwienie.
Podsumowanie
Nowy mechanizm dostępu do funkcji i narzędzi Excela jest sporym zaskoczeniem, ale po kilku dniach pracy muszę przyznać, że jest to zmiana na lepsze. Przede wszystkim pełen dostęp do wszystkich kontrolek z klawiatury - to jest strzał w dziesiątkę. Szkoda tylko trochę wykorzystywanych już odruchowo starych skrótów klawiaturowych...
Dziś nie umiem już sobie wyobrazić pracy bez wstążek, paska szybkiego dostępu i rewelacyjnych skrótów klawiaturowych, za pomocą których można zrobić dosłownie wszystko. A w Excelu 2010 wstążka jest w pełni edytowalna – to dopiero musi być wypas!
Zasadniczo – 2007 to kwestia przestawienia, a potem nie można się oderwać;)
Dodam jeszcze, że udało mi się zmodyfikować wstążkę dodając zakładkę ze skrótami do wykonywanych makr (zresztą można obejrzeć wynik na ofxl.net ściągając wersję 2007) – jest to IMHO bez porównania łatwiejsze i bardziej eleganckie rozwiązanie. Generalnie jestem ZA wstążką. Jak rozpracuję mechanizm dostosowania wstążki w pełni, to wrzucę przepis na bloga.